Chi phí luôn là một trong những yếu tố được chủ đầu tư quan tâm đầu tiên khi lựa chọn giải pháp xây dựng. Trong đó, nhà khung thép ngày càng được ứng dụng phổ biến cho nhà xưởng, kho bãi, showroom, trung tâm logistics và nhiều loại công trình công nghiệp nhờ thời gian thi công nhanh, khả năng vượt nhịp tốt và dễ mở rộng.
Tuy nhiên, nói nhà khung thép “rẻ hơn” bê tông cốt thép trong mọi trường hợp là chưa chính xác. Tổng mức đầu tư còn phụ thuộc vào quy mô công trình, tải trọng thiết kế, loại vật liệu, điều kiện nền móng, vị trí xây dựng, yêu cầu hoàn thiện và nhiều hạng mục liên quan.
Để đánh giá đúng hiệu quả kinh tế, chủ đầu tư cần nhìn vào toàn bộ chi phí của công trình thay vì chỉ so sánh đơn giá thép hay chi phí phần khung. Dưới đây, TPT Steel phân tích những yếu tố chính ảnh hưởng đến chi phí xây dựng nhà khung thép và các trường hợp mà giải pháp này có thể mang lại lợi thế về ngân sách.
Các yếu tố cấu thành chi phí xây nhà khung thép
Chi phí xây dựng nhà khung thép được hình thành từ nhiều hạng mục khác nhau, bao gồm thiết kế, vật liệu, gia công, vận chuyển, lắp dựng, nền móng và các phần việc phụ trợ.
Việc xác định đầy đủ ngay từ giai đoạn đầu giúp chủ đầu tư dự toán ngân sách sát thực tế hơn và hạn chế phát sinh trong quá trình triển khai.
Vật liệu kết cấu và bao che
Phần kết cấu chính của nhà khung thép thường gồm cột, kèo, dầm, xà gồ, hệ giằng và các chi tiết liên kết. Tùy thiết kế, cấu kiện có thể sử dụng thép hình hoặc thép tổ hợp được gia công theo kích thước cụ thể của từng công trình.
Ngoài phần khung chịu lực, công trình còn có các vật liệu bao che và hoàn thiện như:
- Tôn mái, tôn vách;
- Panel cách nhiệt;
- Máng xối;
- Hệ cửa;
- Sàn hoặc sàn lửng nếu thiết kế có yêu cầu;
- Các chi tiết phụ trợ khác.
Chi phí vật liệu thay đổi theo chủng loại thép, chiều dày, quy cách cấu kiện, yêu cầu bảo vệ bề mặt và giá vật liệu tại thời điểm triển khai.
Vì thép thường chiếm tỷ trọng đáng kể trong chi phí phần kết cấu nên việc thiết kế hợp lý có ảnh hưởng trực tiếp đến tổng ngân sách.
Chi phí nhân công và thời gian thi công
Nhà khung thép có lợi thế ở phương thức thi công công nghiệp. Phần lớn cấu kiện được gia công trước tại nhà xưởng, sau đó vận chuyển đến công trường để lắp dựng.
Cách tổ chức này giúp giảm nhiều công việc thực hiện trực tiếp tại hiện trường, đồng thời rút ngắn thời gian thi công so với những phương án cần nhiều công đoạn đổ bê tông, lắp cốp pha và chờ dưỡng hộ.
Thời gian thi công ngắn hơn cũng giúp chủ đầu tư giảm một phần chi phí nhân công, quản lý công trường và các chi phí phát sinh theo thời gian.
Dù vậy, việc lắp dựng kết cấu thép vẫn cần đội ngũ có kinh nghiệm. Các công đoạn định vị, cẩu lắp, siết bu lông, hàn và kiểm tra liên kết phải thực hiện đúng hồ sơ thiết kế và quy trình kỹ thuật.
Thiết kế và gia công kết cấu thép
Thiết kế là một trong những bước có ảnh hưởng lớn đến chi phí nhà khung thép.
Kỹ sư cần căn cứ vào công năng sử dụng, kích thước công trình, tải trọng, khẩu độ, điều kiện địa chất và các yêu cầu kỹ thuật để lựa chọn sơ đồ kết cấu và tiết diện cấu kiện phù hợp.
Một phương án được tính toán tốt có thể hạn chế việc sử dụng thép dư thừa mà vẫn đảm bảo khả năng chịu lực của công trình.
Sau khi hoàn thiện thiết kế, các cấu kiện được triển khai bản vẽ gia công và sản xuất tại nhà xưởng. Chi phí gia công sẽ thay đổi tùy vào:
- Khối lượng kết cấu thép;
- Mức độ phức tạp của cấu kiện;
- Số lượng chi tiết liên kết;
- Yêu cầu về độ chính xác;
- Yêu cầu xử lý và bảo vệ bề mặt.
Đối với các công trình có nhiều cấu kiện đặc biệt hoặc liên kết phức tạp, thời gian và chi phí gia công cũng sẽ cao hơn.
Vận chuyển và lắp dựng
Cấu kiện thép sau khi hoàn thiện tại nhà xưởng cần được vận chuyển đến công trường để lắp dựng.
Chi phí của hạng mục này phụ thuộc vào khoảng cách vận chuyển, khối lượng và kích thước cấu kiện, điều kiện giao thông cũng như khả năng tiếp cận của xe tải và thiết bị cẩu.
Những công trình nằm trong khu vực đường hẹp, mặt bằng hạn chế hoặc địa hình khó tiếp cận có thể cần phương án vận chuyển và lắp dựng riêng, từ đó làm tăng chi phí.
Vì vậy, khảo sát hiện trường trước khi lập kế hoạch thi công là bước cần thiết để lựa chọn phương án vận chuyển và thiết bị phù hợp.
Nền móng và các hạng mục phụ trợ
Nhà khung thép vẫn cần hệ móng được tính toán dựa trên tải trọng công trình và điều kiện địa chất tại khu vực xây dựng.
Tùy từng dự án, chủ đầu tư còn phải tính thêm chi phí cho:
- San lấp và xử lý nền;
- Hệ thống điện, nước;
- Thoát nước mái và thoát nước mặt bằng;
- Hệ thống chống sét;
- Phòng cháy chữa cháy;
- Nền nhà xưởng;
- Cửa, vách và các phần hoàn thiện;
- Các hạng mục hạ tầng kỹ thuật liên quan.
Đây là nhóm chi phí dễ bị bỏ sót nếu chủ đầu tư chỉ dự toán dựa trên đơn giá phần khung thép.
Do đó, khi so sánh các phương án xây dựng, cần xác định rõ phạm vi báo giá gồm những hạng mục nào để tránh chênh lệch quá lớn giữa dự toán ban đầu và chi phí thực tế.
So sánh chi phí nhà khung thép với nhà bê tông cốt thép
Nhà khung thép và bê tông cốt thép có đặc điểm kết cấu và phương pháp thi công khác nhau. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào đơn giá vật liệu để kết luận phương án nào rẻ hơn.
Cần xem xét đồng thời chi phí vật liệu, nhân công, tiến độ, nền móng, khả năng mở rộng và yêu cầu sử dụng lâu dài.
Chi phí vật liệu
Nhà khung thép sử dụng chủ yếu thép kết cấu kết hợp với tôn, panel và các loại vật liệu bao che.
Lợi thế của hệ kết cấu thép nằm ở khả năng tính toán và gia công cấu kiện theo đúng yêu cầu chịu lực. Khi thiết kế được tối ưu, tiết diện cấu kiện có thể được lựa chọn phù hợp với từng vị trí trong công trình.
Trong khi đó, nhà bê tông cốt thép cần sử dụng đồng thời bê tông, cốt thép, cốp pha và nhiều loại vật liệu phục vụ quá trình thi công tại chỗ.
Chi phí cuối cùng của mỗi phương án phụ thuộc vào thiết kế cụ thể. Vì vậy, việc chỉ so sánh giá một tấn thép với giá bê tông hoặc cốt thép sẽ không phản ánh chính xác tổng mức đầu tư.
Thời gian thi công
Đây là một trong những lợi thế rõ ràng của nhà khung thép.
Trong thời gian chuẩn bị nền móng tại công trường, các cấu kiện thép có thể được gia công song song tại nhà xưởng. Khi móng đạt yêu cầu, cấu kiện được vận chuyển đến công trường để tiến hành lắp dựng.
Quy trình này giúp giảm đáng kể số lượng công việc phải thực hiện trực tiếp tại hiện trường.
Với bê tông cốt thép, quá trình thi công thường gồm nhiều công đoạn liên tiếp như lắp dựng cốp pha, bố trí cốt thép, đổ bê tông, dưỡng hộ và tháo cốp pha. Điều này khiến tiến độ phụ thuộc nhiều hơn vào từng giai đoạn thi công.
Đối với dự án cần sớm đưa vào khai thác, thời gian hoàn thành công trình có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư.
Chi phí nhân công
Nhà khung thép sử dụng nhiều thiết bị cơ giới trong quá trình vận chuyển và lắp dựng. Số lượng công việc thủ công tại hiện trường vì vậy có thể giảm so với phương án bê tông cốt thép.
Tuy nhiên, nhân công lắp dựng kết cấu thép cần có kỹ năng và kinh nghiệm phù hợp, đặc biệt ở các công đoạn liên kết, căn chỉnh và kiểm soát an toàn.
Với kết cấu bê tông cốt thép, số lượng công việc thực hiện tại công trường thường nhiều hơn, bao gồm gia công cốt thép, lắp cốp pha, đổ bê tông và hoàn thiện.
Do đó, khi tính chi phí nhân công cần xem xét cả số lượng lao động và tổng thời gian thi công thay vì chỉ nhìn vào đơn giá nhân công mỗi ngày.
Chi phí bảo trì và tuổi thọ
Kết cấu thép thuận tiện trong việc kiểm tra, sửa chữa, thay thế hoặc gia cường từng bộ phận khi cần thiết. Tuy nhiên, thép cần được bảo vệ phù hợp với điều kiện môi trường để hạn chế nguy cơ ăn mòn.
Đối với những công trình có độ ẩm cao, môi trường ven biển hoặc có yếu tố ăn mòn, giải pháp bảo vệ bề mặt cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
Bê tông cốt thép có đặc điểm khác về bảo trì và khả năng chống cháy, nhưng việc thay đổi hoặc can thiệp vào kết cấu đã hoàn thiện thường phức tạp hơn.
Vì vậy, chi phí bảo trì cần được xem xét dựa trên điều kiện vận hành thực tế và vòng đời dự kiến của từng công trình.
Khả năng mở rộng và thay đổi công năng
Một ưu điểm đáng chú ý của kết cấu thép là khả năng mở rộng và cải tạo tương đối thuận lợi.
Khi nhu cầu sản xuất thay đổi, chủ đầu tư có thể nghiên cứu phương án nối dài nhà xưởng, bổ sung kết cấu hoặc điều chỉnh một số khu vực mà không phải thay đổi toàn bộ công trình.
Đặc điểm này phù hợp với nhà xưởng, kho bãi và các dự án sản xuất có kế hoạch mở rộng trong tương lai.
Với kết cấu bê tông cốt thép, việc thay đổi hệ cột, dầm hoặc mở rộng công trình thường cần nhiều biện pháp can thiệp hơn do kết cấu mang tính liền khối.
Khi nào xây nhà khung thép là lựa chọn tiết kiệm
Nhà khung thép không phải lúc nào cũng có tổng chi phí thấp hơn bê tông cốt thép. Tuy nhiên, giải pháp này thường phát huy lợi thế kinh tế rõ hơn ở một số nhóm công trình nhất định.
Công trình diện tích lớn, cần vượt nhịp rộng
Kết cấu thép phù hợp với các công trình cần không gian lớn và hạn chế cột giữa như:
- Nhà xưởng;
- Kho hàng;
- Trung tâm logistics;
- Showroom;
- Nhà thi đấu;
- Các công trình công nghiệp có khẩu độ lớn.
Khả năng vượt nhịp của kết cấu thép giúp bố trí không gian bên trong linh hoạt hơn, thuận tiện cho dây chuyền sản xuất, kho chứa hoặc hoạt động vận hành.
Khi sơ đồ kết cấu được thiết kế hợp lý, số lượng cột và móng cũng có thể được bố trí phù hợp hơn với công năng của dự án.
Dự án yêu cầu tiến độ nhanh
Đối với những dự án cần sớm đưa công trình vào vận hành, thời gian thi công có thể mang giá trị kinh tế lớn.
Việc gia công cấu kiện tại nhà xưởng và lắp dựng tại công trường giúp nhà thép giảm nhiều công đoạn thi công ướt. Chủ đầu tư nhờ đó có thể rút ngắn thời gian từ khi khởi công đến khi đưa công trình vào sử dụng.
Lợi thế này đặc biệt phù hợp với nhà máy, kho hàng, showroom hoặc những dự án có kế hoạch khai thác kinh doanh cụ thể.
Công trình cần mở rộng hoặc thay đổi công năng
Với các doanh nghiệp có kế hoạch tăng công suất trong tương lai, khả năng mở rộng của công trình cần được tính ngay từ đầu.
Nhà khung thép có thể thuận lợi hơn khi cần nối dài nhà xưởng, bổ sung khu vực sản xuất hoặc điều chỉnh một phần hệ kết cấu.
Nếu phương án mở rộng được dự tính ngay trong thiết kế ban đầu, chủ đầu tư có thể giảm được nhiều chi phí cải tạo khi nhu cầu sử dụng thay đổi.
Công trình cần giảm tải trọng bản thân
So với nhiều hệ kết cấu truyền thống, kết cấu thép có trọng lượng bản thân thấp hơn trong những phương án thiết kế phù hợp.
Điều này có thể giúp giảm tải trọng truyền xuống móng và là một trong những yếu tố cần cân nhắc khi công trình nằm tại khu vực có điều kiện nền đất không thuận lợi.
Tuy nhiên, giải pháp móng vẫn phải được xác định dựa trên kết quả khảo sát địa chất và tính toán kết cấu cụ thể. Không nên mặc định sử dụng nhà thép đồng nghĩa với chi phí móng luôn thấp.
Lưu ý khi tính toán chi phí xây nhà khung thép
Để kiểm soát ngân sách tốt, chủ đầu tư nên xem chi phí nhà khung thép theo toàn bộ vòng triển khai của dự án, từ thiết kế đến gia công và lắp dựng.
Tối ưu kết cấu ngay từ giai đoạn thiết kế
Khối lượng thép sử dụng phụ thuộc trực tiếp vào sơ đồ chịu lực, khẩu độ, bước cột, tải trọng và tiết diện cấu kiện.
Nếu kết cấu được bố trí chưa hợp lý, khối lượng thép có thể tăng mà không mang lại thêm giá trị sử dụng tương ứng.
Vì vậy, quá trình thiết kế cần đồng thời giải quyết ba yêu cầu: khả năng chịu lực, công năng sử dụng và hiệu quả vật liệu.
Kiến trúc, kết cấu và hệ thống kỹ thuật cũng nên được phối hợp từ sớm để hạn chế việc điều chỉnh khi đã bước sang giai đoạn gia công.
Lựa chọn đơn vị có kinh nghiệm về kết cấu thép
Đối với nhà thép tiền chế, thiết kế, gia công và lắp dựng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.
Sai lệch trong một giai đoạn có thể ảnh hưởng đến các bước tiếp theo. Ví dụ, sai số gia công có thể gây khó khăn khi lắp dựng, trong khi thiết kế thiếu đồng bộ có thể làm phát sinh việc chỉnh sửa cấu kiện.
Do đó, chủ đầu tư nên đánh giá năng lực nhà thầu dựa trên kinh nghiệm thiết kế, năng lực gia công, quy trình kiểm soát chất lượng và khả năng tổ chức thi công thực tế.
Kiểm soát khối lượng và giá vật liệu
Giá thép có thể thay đổi theo từng thời điểm, vì vậy kế hoạch mua vật tư và tiến độ sản xuất cần được tính toán phù hợp.
Bên cạnh giá vật liệu, chủ đầu tư cũng cần kiểm soát khối lượng từ hồ sơ thiết kế đến gia công và nghiệm thu thực tế.
Việc quản lý rõ ràng khối lượng từng hạng mục giúp dự toán sát hơn và hạn chế phát sinh ngoài phạm vi ban đầu.
Dự toán đầy đủ các hạng mục liên quan
Một báo giá phần khung thép chưa phản ánh toàn bộ chi phí xây dựng công trình.
Khi lập ngân sách, cần xác định rõ các hạng mục đã bao gồm và chưa bao gồm, chẳng hạn:
- Móng và nền;
- Mái, vách;
- Vận chuyển;
- Thiết bị cẩu lắp;
- Hệ thống điện nước;
- Phòng cháy chữa cháy;
- Hạ tầng kỹ thuật;
- Hoàn thiện kiến trúc;
- Các yêu cầu đặc thù của dự án.
Việc thống nhất phạm vi công việc ngay từ đầu giúp chủ đầu tư so sánh báo giá giữa các phương án và các nhà thầu chính xác hơn.
Vậy xây nhà khung thép có rẻ không?
Không có một mức kết luận chung cho tất cả công trình.
Với nhà xưởng, kho hàng, showroom hoặc công trình cần khẩu độ lớn, tiến độ nhanh và khả năng mở rộng trong tương lai, kết cấu thép có thể mang lại lợi thế đáng kể về thời gian thi công và hiệu quả sử dụng.
Ngược lại, với những công trình có quy mô nhỏ, yêu cầu kiến trúc hoặc hoàn thiện đặc thù, lợi thế về chi phí cần được tính toán lại dựa trên phương án thiết kế cụ thể.
Thay vì chỉ hỏi “nhà khung thép có rẻ hơn không?”, chủ đầu tư nên so sánh tổng mức đầu tư giữa các phương án trên cùng một yêu cầu về công năng, tải trọng, mức độ hoàn thiện và thời gian khai thác.
Đó mới là cơ sở phù hợp để xác định phương án nào mang lại hiệu quả kinh tế tốt hơn cho từng dự án.
TPT Steel là đơn vị hoạt động trong lĩnh vực thiết kế, gia công và thi công kết cấu thép, nhà thép tiền chế và nhà xưởng. Tùy theo quy mô, công năng và yêu cầu kỹ thuật của từng dự án, đội ngũ TPT Steel sẽ nghiên cứu phương án kết cấu phù hợp nhằm kiểm soát khối lượng vật liệu, tiến độ và chi phí thi công.
Khách hàng cần tư vấn phương án nhà thép tiền chế hoặc tính toán sơ bộ chi phí dự án có thể liên hệ TPT Steel qua:
- Email: tptsteel2018@gmail.com
- Hotline: 0984 860 737 – 0984 820 088
